COVID-19

Türk yetkililer tarafından Covid-19 krizine istinaden alınan temel ekonomik destek önlemleri (04.05.2020)

7 Mayıs 2020

İlk destek önlemleri, hükümetin 14 milyar Euro değerinde eylem planının (Ekonomik İstikrarın Korunması) bir parçası olarak Mart ayı ortasında açıklandı. Ardından diğer tamamlayıcı tedbirler, özellikle Merkez Bankası veya yürütme tarafından ilan edilmiştir.

Bütçesel önlemler

Otel sektöründe konaklama vergisinin Kasım 2020'ye kadar askıya alınması, iç hat uçuşlarında KDV'nin % 18'den % 1'e düşürülmesi
Nisan, Mayıs ve Haziran aylarında verilmesi gereken muhtasar ve katma değer vergisi beyannamelerinin verilme süresinin 27 Temmuz 2020’ye kadar uzatılması, söz konusu beyannamelere istinaden tahakkuk eden vergilerin ödeme sürelerinin altışar ay uzatılarak ödemelerin Ekim, Kasım ve Aralık aylarının son haftasında yapılabilmesinin sağlanması (perakende ticaret, alışveriş merkezleri, çelik endüstrisi, otomobil, lojistik-ulaşım, konaklama, gıda, tekstil-giyim, etkinlikler, kültür, vb.)
Otel hizmetlerinde ödenecek taksitlerin altı aya kadar ertelenmesi (Nisan, Mayıs ve Haziran ayları için).

Firmalara destek önlemleri

Nakit akışları kesintiye uğramış şirketler anapara ödemelerini ve banka kredilerine olan faizlerini en az 3 ay erteleyebilecek olup, gerekirse ek finansal destek sunulacaktır.
İhracatçı şirketlerin finansmanına destek.
Nisan, Mayıs ve Haziran aylarında işletmeler için kredi kayıtlarına “mücbir sebep” maddesi girilmiştir.
Kamu bankası Halkbank tarafından finanse edilen ve faaliyeti yavaşlayan esnaf ve benzeri işçiler, anapara ödemeleri ve kredilerinin faizini 3 ay boyunca faizsiz olarak erteleyebilir.
Üç kamu bankası, Ziraat, VakıfBank ve Halkbank, turizm ve ulaşım gibi faaliyetlerdeki düşüşten en fazla etkilenen sektörlerdeki şirketler için daha fazla destek açıklamaktadır. (örneğin, 12 ay erteleme) Maaşların ödenmesine destek vermek için spesifik kolaylıklar sağlanmakta.
Nisan, Mayıs ve Haziran aylarında temerrüt edilen şirketler için kredi kaydına mücbir sebep maddesi eklendi
Kredi Garanti Fonu limiti 25 milyar TL'den (3 milyar Euro) 50 milyar TL'ye (7 milyar Euro) yükseldi. Mevcut durum nedeniyle likidite ihtiyacı olan ve kredi garantilerinden faydalanamayan şirketlere ve KOBİ'lere bu fondan destek önceliği verilecektir.
Türk Hava Yolları'na özel destek.
Vatandaşlara uygun koşullarla sosyal amaçlı kredi dağıtımının kolaylaştırılması.
Türkiye Varlık Fonu’nun sağlık durumundan dolayı, güçlük çeken stratejik şirketleri satın alabilmesi.
KOSGEB’in KOBİ'lere yönelik destek sistemini gözden geçirmesi. Artık KOSGEB destek programlarından yararlanmak için sanayi kuruluşu olmak gerekli değildir. Destek çerçevesi, hizmet sektörlerine, zanaatkarlara ve tüccarlara kadar genişletilmiştir.
KOSGEB destek programları çerçevesinde yaklaşık 136.000 KOBİ'ye verilen kredilerin geri ödemesinin üç ay ertelenmesi (713 milyon TL - yaklaşık 100 milyon Euro) Erteleme, bir talepte bulunmaya gerek kalmadan otomatik olarak yapılacaktır. Kriz durumunun devam etmesi halinde de geri ödemeler ertelenebilir.
Ticaret Bakanlığı kararıyla 2020 yılına ait (kamu kurumları harici) temettü dağıtımına ilişkin olarak, hissedarlara dağıtılan tutarlar 2019 mali yılında elde edilen net karın % 25'ini aşamaz. Geçmiş yılların karları ortaklara dağıtılamaz. Bu fonlar daha sonra istihdamı korumak için kullanılabilir.

Parasal önlemler

Bankacılık sektöründe likiditeyi artırmaya yönelik bir dizi tedbirin uygulanması: özellikle 3 ayda yeni finansman araçlarının etkinleştirilmesi, takas işlemleri, faiz oranının düşürülmesi ve hibe koşulları (özellikle, teminatsız yeniden finansmandan yararlanma olasılığı, yabancı para birimlerinde zorunlu karşılıkların önemli ölçüde gevşetilmesi (kredi dağıtım politikası yeterince dinamik olarak kabul edilen bankalar için)
Merkez Bankası artık parasal işlemler için öngörülen miktarın ötesinde devlet tahvilleri alabilir. (Merkez Bankası bilançosuna göre şu anda % 5’lik limit tutarı)
Kredi kartıyla borçlanma için aylık faiz oranının tavanı Türk lirası için % 1,40'tan % 1,25'e, döviz işlemleri için % 1,12'den % 1'e düşürüldü

Sosyal Önlemler

Hükümet’in işten çıkarmaları üç ay boyunca yasaklaması. (Cumhurbaşkanı bu yasağı 6 ay daha uzatabilir) Söz konusu düzenleme ile, 15 Mart'tan itibaren, geriye dönük olarak ücretsiz izinde olan veya işten çıkarılmış kişilere günlük 39,24 TL (5,5 EUR) ödenmesi.
Şirketlerin faaliyetlerindeki düşüşe bağlı kısa çalışma uygulamasına yönelik destek uygulamasına geçiş. Çalışanların son 60 gün içinde (daha önce 120 gün) prim ödemiş olmaları, sürekli çalışmaları ve sigorta primleri ödemeleri şartıyla ödeneklere erişmelerini sağlar. Son üç yılda en az 450 gün (600 gün yerine) işsizlik primi ödemiş olmaları gerekmektedir. Çalışma saatlerini azaltan veya faaliyeti en az dört hafta süreyle tamamen veya kısmen askıya alan işverenler İŞKUR'a talepte bulunabilir. Edinilmiş haklara göre maaşın %60'ını, asgari maaşın 1,5 katı sınırında kapsamaktadır.
En düşük emeklilik aylığının 1.500 TL'ye (211 Euro) yükselmesi,
2,1 milyon haneden sonra, 2,3 milyon ek hanenin, Nisan ayında 1000 TL'lik (130 Euro) doğrudan destekten faydalanabilmesi.
70.000 Euro’dan az konut satın alımı için kredi miktarında % 80'den % 90'a artış ve asgari peşinatın % 10'a düşürülmesi.

Kaynak: Fransa Büyükelçiliği Ekonomi Servisi