2016 yılındaki keskin düşüşün ardından, Doğrudan Yabancı Yatırımlar (DYY) 2017 yılında istikrar kazandı
Türkiye’de 2016 yılındaki keskin düşüş sonrasında, 2017 yılında DYY’ler istikrar kazandı. Türkiye’ye gelen yatırımlar 7,44 milyar Dolar oldu. Bu yatırımların seviyesi, ulusal siyasi durumla ilgili belirsizliklerden etkilenmeye devam etmektedir. Türkiye’deki yatırımlarda Avrupa Birliği ilk sırada yer almaya devam etmektedir. Bu yatırımlarda oranı yükselmekte olan hizmetler ön plana çıkmaktadır. Fransa, 2017 yılında 107 milyon Dolar ile yatırımcı ülkeler arasında 14üncü sırada yer almaktadır. Yurtdışındaki Türk yatırımları düşüş göstererek, 2017 yılında 3,18 milyar Dolar olmuştur. Amerika Birleşik Devletleri'nin nispi payı büyüyor olsa da, bu yatırımlara daha çok Avrupa Birliği öncülük yapıyor. Fransa, 30 milyon Dolarla Türk DYY'nin 14. sıradaki alıcısıdır.
Doğrudan yatırımlar 2017 yılında istikrarlı hale gelirken, Avrupa Birliği ve hizmetler ağırlık kazandı
2015 yılında önemli artış gösteren, ancak 2016 yılında net olarak düşen Türkiye’ye doğrudan yatırımlar 2017 yılında istikrar kazanarak, 7,44 milyar Dolar’ı buldu. (2016 yılına göre -%1,29) Eğer 2015 yılı performansı iki önemli operasyon ile açıklanacak olursa (BBVA/Garanti ve Goldman Sachs/Socar Türkiye) DYY’ler 2011-2013 dönemindeki seviyesini (10 milyar Dolar’dan fazla) 2017 yılında bulmaktan uzaktadır. Yasal ve düzenleyici ortamın istikrarsızlığı hem ulusal hem de uluslararası yatırımcıların davranışları üzerinde etkili oldu.
Gelen yatırımlar daha çok AB (28) kaynaklı olarak 2017 yılında Türkiye’ye gelen yatırımların % 65’i olup, Ortadoğu (%16) Asya (%7) ve ABD (%3) tarafından takip edildi. Yatırımcı ülkelerde, Azerbaycan ve Avustralya 2017 yılında ilerleme kaydederken, Hollanda ve İspanya yaklaşık 1,5 milyar Dolar değerle gelen yatırımlarda ön plana çıkıyor. Fransa, Türkiye’ye gelen yatırımlarda 14’üncü, Avrupalılar arasında ise 9’uncu olurken, 107 milyon Dolar ile Katar’ın önünde yer aldı.
2017 yılında kaydedilen oranlar, payı düşmekte olan ABD (2017'de % 3'e karşı son on yılda % 6) ve payı artmakta olan Yakın / Orta Doğu (2017'de % 16 iken, son on yılda % 14) hariç olmak üzere, son on yıllık toplamlara benzerdir. Toplamda son 10 yılda, Hollanda ve İspanya performanslarını ispat ederken, Avusturya ve Birleşik Krallık sırasıyla 2inci ve 5inci sırada yer almaktadır. Azerbaycan, Almanya ve ABD’den sonra, Rusya ve Fransa’dan ise önce yer alan, sekizinci sıradaki yatırımcıdır. Fransa, Türkiye’deki 10uncu sıradaki yatırımcı olarak, 2008-2017 döneminde Avrupalı yedinci yatırımcıdır ve toplamda 3,8 milyar Dolarlık yatırım anlamına gelmektedir.
Gelen yatırımcıların dağılımı hizmetlerin önemine vurgu yapmakta ve yükselişte iken 2017 yılındaki yatırımların % 63,9’u anlamına gelmekte olup, sanayi ve tarım sırasıyla % 35,7 ve % 0,42 seviyesindedir. 2016 ve 2017 arasında, üretim, finans/sigorta ve gayrimenkul endüstrilerindeki düşüş dikkat çekmekte, sırasıyla % 30’dan % 17’ye, % 23’ten % 19’a ve % 4’ten % 0,42’ye (tarımdaki orana benzer) gelmektedir. Diğer sektörler ise buna karşılık önemli yükselişte olup, bunlar lojistik (+% 113) inşaat (+% 115) ve enerjidir (+% 39).
Türkiye kaynaklı doğrudan yatırımlar, hizmetlerde belirgin bir artışta olup, Amerika Birleşik Devletleri'nden önemli oranda gelen yatırımlarla benzer bir yol izlemiştir.
Çıkan DYY’ler 2016 yılında önemli düşüş göstermiş (2015 yılına kıyasla -% 40,6) 2017 yılında 3,18 milyar Dolar (2016 yılına kıyasla +% 2) seviyesine gelmiştir.
2017 yılında, Avrupa Birliği (28) DYY’lerin çoğunluğu (% 52) olup, daha çok ABD (% 26) ile rekabet halinde idi. Bu bölgelere yönelik girişimlere rağmen, Türkiye'den gelen yatırımlarda Yakın / Orta Doğu ve Afrika azınlıkta kalıp, toplamda sırasıyla % 13 ve % 2 oluyor. Türkiye’den gelen yatırımlar 2017 yılında çoğunlukla ABD’ye yönelik olup, Hollanda, Birleşik Krallık ve Azerbaycan’ın önünde yer alıyor. Türk DYY’ler içinde Fransa 14üncü sırada yer almakta olup (toplamın % 0,94’ü, 30 milyon Dolar) İtalya ve İsviçre arasındadır.
Toplamda 2008-2017 arasında ön sırada yer alan ülkeler, Hollanda (9,49 milyar Dolar) Azerbaycan (4,54 milyar Dolar) ABD (4,5 milyar Dolar), Birleşik Krallık (2,24 milyar Dolar) ve Almanya (1,48 milyar Dolar) olmuştur.
Yakın / Orta Doğu oranı, son on yıl toplamına göre (% 18), 2017 yılında düşüştedir. Amerika Birleşik Devletleri'nin 2008-2017 dönemine kıyasla 2017 yılındaki en iyi göreceli performansı, Türkiye ile Avrupalı önde gelen ortakları arasındaki gerilimlere göre Avrupa Birliği tarafından kaydedilen hafif düşüşle birlikte ele alınmaktadır. Fransa, 192 milyon Dolar toplamla, 21inci sırada yer almakta olup, 2017 yılında en iyi performansı göstermiştir.
2013 yılından beri Türk yatırımları daha çok hizmet alanındadır. (2017 yılındaki % 55 oranla, 1,74 milyar Dolar) Sanayi sektörü ise düşüştedir. (2017 yılındaki % 45 oranla, 1,46 milyar Dolar) Tarımın payı ilerlemekte ancak marjinal kalmaktadır. (2017 yılındaki % 0,66 oranla, 21 milyon dolar)
2018 yılında ulusal performanslar birkaç önemli işlem (2016 yılında Katar lehine QNB/Finansbank işlemi veya Hollanda lehine Vitol/Petrol Ofisi işlemi) tarafından belirlenmeye devam etmelidir. Türkiye için dış finansmanın önemi göz önünde bulundurulduğunda, cari açığın doğrudan yatırımla kapatılması dikkat çekmekte olup, 2017 yılı oranı yalnızca % 14,9’dur. Bu oran, 2015 yılından beri önemli düşüş göstermekte olup, son 10 yıllık süre içinde (2010 yılı haricinde) en düşük seviyedir. UNCTAD’a göre, uluslararası yatırımlar konusunda Türkiye’nin etkinliği artmakta olup, 2016 yılında dünyada yapılan 37 uluslararası yatırım anlaşması içerisinde Türkiye en fazla (7) imzalamıştır. Buna karşılık Türkiye, uluslararası yatırımcılar için çekiciliğini koruyor ve UNCTAD'a göre 2017-2019 döneminde en çok gelecek vaat eden ülkeler arasında yer alıyor.
Kaynak : Fransa Büyükelçiliği Ekonomi Servisi
